Duurzame voeding

Een Vlaamse game-industrie? Het lijkt een contradictie
maar ze bestaat. In Vlaanderen werden in 2006 voor
150 miljoen euro aan games verkocht. M et de consoleverkoop
erbij gaat het over een jaaromzet van meer dan
200 miljoen euro.[1]

Wat is duurzame voeding?

Toen ik begon met informatie te zoeken over duurzame voeding, ging ik meteen het internet raadplegen. Ik vond geen echte definitie van het begrip duurzame voeding, dus zocht ik eerst naar wat duurzaamheid eigenlijk was.

“Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen.”

aldus de definitie van de VN-commissie Brundtland uit 1987

In de context van duurzame voeding betekent dit dus dat we het milieu en de economie moeten sparen en dat we rekening moeten houden met onze medemens.

Eenmaal ik wist wat duurzame voeding was ging ik op zoek naar de verschillende producten die men hieronder kan plaatsen.

1 Bioproducten

Een belangrijk soort producten die met duurzame voeding te maken hebben zijn bioproducten, ook wel ecologische of organische producten genoemd. Maar wat zijn deze precies?

Biologische landbouw- en veeteeltproducten zijn geteeld zonder het gebruik van kunstmest, chemische bestrijdingsmiddelen, groeihormonen en overmatig medicijngebruik. Ze worden ook niet genetisch gemanipuleerd.
In het biologische eindproduct zijn geen chemische conserveringsmiddelen, geur-, kleur- en smaakstoffen verwerkt.

Deze producten zijn zonder twijfel gezonder, aangezien er geen giftige stoffen op het veld terecht komen. Deze stoffen worden dus ook niet ingeademd door de arbeiders.
Maar behalve dit is er nog een ander groot voordeel op maatschappelijk vlak.
De biologische landbouwmethoden zijn veel arbeidsintensiever, en zo wordt er dus meer werkgelegenheid gecreëerd.
Een nadeel hiervan dan weer is dat de prijzen van bioproducten duurder zijn. Maar als er meer vraag naar komt, kunnen de prijzen ook dalen.

2 Regionaal- en seizoensgebonden producten

Om de lokale economie te steunen kan je best kiezen voor regionaal- en seizoensgebonden producten.
Door te kiezen voor plaatselijk geteeld en verwerkt voedsel worden de transportkosten verminderd.
Producten buiten het seizoen zullen geleverd worden uit het buitenland, dit betekent hogere transportkosten of uit verwarmde serres (hogere energiekosten).
Bij seizoensgebonden producten is de voeding verser en is er geen energie nodig voor bewaring, nl. drogen of invriezen.

Deze producten kan je rechtstreeks bij de biologische boer kopen. Omdat de lijn tussen producent en klant korter is, zijn de producten verser en goedkoper dan in de supermarkt.

3 Fair trade producten

Als we denken aan het maatschappelijk aspect van duurzame voeding, hebben we het vooral over Fair trade, maar wat is fair trade precies?

Fair Trade, ook wel Eerlijke Handel genoemd, is erop gericht om producten op de markt te brengen, waarvoor een rechtvaardige prijs wordt betaald aan de producenten in de landen van herkomst. Bij de productie van Fair Trade artikelen wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de ecologische en sociale omstandigheden ter plaatse.

Om dit te kunnen doen wordt er tussen de afnemer van Fair Trade producten en de producenten in de Derde Wereld afspraken gemaakt over prijszekerheid en stabiliteit in de afname van de producten. Omdat de producent de mogelijkheid zou hebben om te investeren in het productieproces wordt er door de afnemer vooraf al een betaling gedaan.

Wat is het belang van Fair Trade?
De levensomstandigheden van de kleine producenten worden er sterk op verbeterd. Hij verdient voldoende geld om zijn eigen leven en dat van zijn gezin te ondersteunen, de kinderen kunnen naar school en het gezin krijgt toegang tot de gezondheidszorg.
De producent wordt onafhankelijk van de macht van de tussenhandelaren. En hij hoeft geen beroep meer te doen op hulpprojecten, waardoor de eigenwaarde terugkeert.

Door Fair Trade producten te kopen kan een belangrijke bijdrage geleverd worden aan het bestrijden van de armoede in de wereld.
Als werknemers in andere delen van de wereld een menswaardig bestaan kunnen opbouwen door betere arbeidsomstandigheden, lopen vanzelf de emigratiestromen van economische vluchtelingen over de hele wereld terug.
Als het geld, dat jaarlijks door de consument besteed wordt aan schenkingen aan goede doelen, geïnvesteerd zou worden in de eventuele meerprijs van Fair Trade producten is er op lange termijn steeds minder geld voor goede doelen nodig.

Er wordt hard aan gewerkt om Fair Trade producten ook biologisch te maken. In dat geval hoeft de consument geen keuze meer te maken tussen Fair Trade artikelen of biologische artikelen.

4 Vlees

Ook de consumptie van vlees heeft een grote invloed op het milieu.
Voor de intensieve productie van vlees is graan nodig als veevoer. Voor de productie van dit graan is vaak veel stikstofkunstmest nodig, waardoor het grondwater vervuild raakt en de samenstelling van de bodem verandert. Veeteelt leidt in bepaalde delen van de wereld ook tot grootschalige ontbossing en een aantasting van de biologische diversiteit door handhaving van enkel de meest productieve soorten. Boeren die duurzame methoden toepassen, krijgen daarom overheidssteun.

De Europese Unie benadrukt er ook op dat dieren niet aan vermijdbaar lijden mogen worden blootgesteld. Naast het aspect van diervriendelijk handelen lijkt het er op dat vlees van betere kwaliteit is als de dieren goed zijn behandeld en zich op een natuurlijke manier kunnen gedragen.

Op de website www.duurzaamnieuws.nl las ik het volgend artikel: “Kippen en koeien kern van klimaatprobleem”
Met de intrigerende titel: ‘Wat als de hoofdrolspelers van de klimaatverandering….. koeien, varkens en kippen zijn?’ werd onlangs een stuk gepubliceerd in World Watch (uitgave van het World Watch Institute, november/december 2009). Het is geschreven door de onderzoekers Robert Goodland en Jeff Anhang. Zij komen met het bijna ongelofelijke nieuws dat de bijdrage van vlees en zuivel aan het mondiale klimaatprobleem niet 18% is, maar wel 51%! Als dat echt zo is, dan zou het noodzakelijk zijn flink het mes in die sector te zetten, en natuurlijk ook in onze consumptie.

Goodland en Anhang hebben eerder onderzoek op dit gebied kritisch bekeken en ontdekten dat er diverse onderdelen van de ketens van vlees en zuivel over het hoofd zijn gezien en dat andere aspecten nog ondergewaardeerd zijn. Bijvoorbeeld de uitademing van methaan door de beesten blijkt een grote factor te zijn. Maar ook zaken als de koeling van de producten, de extra energie voor de bereiding van vlees en het medicijngebruik voor de dieren, waren aanvankelijk niet meegeteld. De onderzoekers komen tot de conclusie dat alle koeien, varkens en kippen samen voor meer dan de helft verantwoordelijk zijn van de klimaatverandering.

Om dit tegen te gaan kan men kiezen voor biologisch vlees. Dit vlees kan men herkennen aan het EKO keurmerk.
Maar wat is nu het verschil tussen biologisch vlees en gewoon vlees?
Er zitten geen groeihormonen in het veevoer, er is geen preventief gebruik van geneesmiddelen, er zijn geen mestoverschotten, en de dieren worden vriendelijk behandelt. Er worden geen staarten en dergelijke afgeknipt, ze krijgen grotere stallen, ook buiten krijgen ze meer bewegingsruimte.

5 Vis

Men kan nu ook kiezen voor duurzame vis. Duurzame visserij maakt gebruik van vistechnieken waarbij de kans op bijvangst, andere zeedieren waarop de vissers het niet gemunt hebben, sterk afneemt. De vissers respecteren de natuur onder water. Duurzame visserij is dus niet alleen noodzakelijk voor het behoud van de vis, maar ook voor het behoud van de vissector.
Een goed gekend keurmerk hiervan is het MSC-keurmerk.
MSC is een afkorting van Marine Stewardship Council. Dit is een onafhankelijke, internationale organisatie die zich inzet om het visaanbod in de zee voor de lange termijn te garanderen. Ook wil de organisatie de leefomgeving van de vissen gezond houden.

Op de website www.duurzaamnieuws.nl vond ik een artikel “Geen vis meer in Europese zee in 2040”
De Europese Commissie wil voor volgend jaar lagere visquota op de Noordzee en de Atlantische Oceaan. Eurocommissaris Maria Damanaki (Visserij) is op grond van bevindingen van EU-experts zeer bezorgd over de situatie van een groot aantal visbestanden. Vooral het kabeljauwbestand baart haar zorgen.

In totaal moeten voor 64 visbestanden de quota omlaag, terwijl ze voor 32 bestanden gelijk moeten blijven. Dat komt neer op een totale verlaging van 10 procent, ofwel 89.400 ton. Voor kabeljauw is een daling met 50 procent noodzakelijk.

Ik wist zelf niet dat de natuur er dankzij de overbevissing zo erg aan toe was en ik vind dus ook dat duurzame visserijmethodes nodig zijn. In het volledig artikel wordt niet gesproken over een mogelijke oplossing, enkel dat ze tegen 2012 een plan willen klaarhebben om vorderingen te maken.
Een oplossing voor overbevissing is duurzame viskwekerij. Dit wordt al enkele jaren kleinschalig uitgevoerd. Bij viskwekerijen kweekt men overbeviste vissoorten.

Bronnen

Basisboek Duurzame Ontwikkeling, Niko Roorda, 2006
http://www.dolceta.eu/nederland/Mod5/
http://worldinbalance.net/intagreements/1987-brundtland.php
http://www.pequeno.nl/
http://www.allesduurzaam.nl/

Bibliography
1. Vlaams Instituut voor Wetenschappelijk en Technologisch Aspectenonderzoek, (2008). Game on! we krijgen er niet genoeg van, 14, 5 klik hier voor de volledige publicatie